over het plaatje Deze cc promo is gemaakt met The Gimp, met gebruikmaking van 10000008PD_1200x900.jpg van Mitch Featherston die hij in 2003 in het publik domijn heeft gedaan. Mijn bewerking bied ik aan onder:

10000008PD_1200x900_klein_ccpromoBYreekje25072007CC-AT-NL by reekje is licensed under a Creative Commons Naamsvermelding 3.0 Nederland License.

Permissions beyond the scope of this [...]]]>

over het plaatje
Deze cc promo is gemaakt met The Gimp, met gebruikmaking van 10000008PD_1200x900.jpg van Mitch Featherston die hij in 2003 in het publik domijn heeft gedaan. Mijn bewerking bied ik aan onder:

10000008PD_1200x900_klein_ccpromoBYreekje25072007CC-AT-NL by
reekje is licensed under a
Creative Commons Naamsvermelding 3.0 Nederland License.

Permissions beyond the scope of this license may be available at
http://reekjesbloggeefdearmeneenkans.blogspot.com/.

vam daag heb een goed artiekel van:”Arnoud Engelfriet” webmaster van http://www.iusmentis.com
Creative Commons: auteursrecht voor het Internet-tijdperk

Op Internet staan miljoenen werken, die stuk voor stuk beschermd zijn door het auteursrecht.. Daar mag dus in principe niets mee worden gedaan zonder toestemming van de maker. De Creative Commons licenties bieden een eenvoudige en gestandaardiseerde manier om die toestemming te geven, die toegesneden is op gebruik op Internet.

Wie één van de Creative Commons licenties op zijn werk plakt, staat daarmee toe dat dat werk vrijelijk gekopieerd en verspreid wordt mits zijn naam er maar netjes bij vermeld wordt. Er kunnen twee beperkingen worden opgelegd: commercieel gebruik kan worden verboden, en het maken van wijzigingen kan worden verboden (of aan één specifieke beperking worden onderworpen). Deze gestroomlijnde aanpak maakt het gebruiken van Creative Commons-werken bijzonder eenvoudig. Zelfs een computer kan nu begrijpen wat er wel en niet mag.

De beperkingen

Om een Creative Commons-licentie te kiezen, hoef je geen jurist zijn. Er zijn slechts twee mogelijke beperkingen, die al dan niet in combinatie met elkaar gebruikt kunnen worden. Een licentie kiezen is dus een kwestie van bepalen welke beperking(en) je van toepassing wilt laten zijn. O
mwille van de eenvoud is het niet mogelijk om extra beperkingen door te voeren.

De beschikbare beperkingen zijn:

* Geen commercieel gebruik: het is niet toegestaan om het werk te verspreiden of te gebruiken als de verspreider/gebruiker daarmee direct of indirect geld verdient.
* Geen afgeleide werken: het werk mag alleen worden gebruikt in de orginele versie. Het mag dus in zijn geheel worden gekopieerd, gepubliceerd of doorgegeven, maar niemand mag het werk wijzigen, uitbreiden of er in knippen.
* Wie het maken van afgeleide werken wel wil toestaan, kan er nog voor kiezen om dit te doen onder de voorwaarde van gelijk delen: de gewijzigde of uitgebreide versie moet onder dezelfde Creative Commons-licentie worden gepubliceerd.

Wat houden deze twee beperkingen nu in?

Commercieel gebruik

Niet iedereen vindt het een prettig idee dat anderen geld verdienen met hun werk. De keuze voor een verbod op commercieel gebruik is dan ook relatief populair. Maar wat is commercieel gebruik?

De omschrijving uit de licenties is “elk gebruik dat in de eerste plaats is bedoeld voor of is gericht op zakelijk of persoonlijk financieel gewin.” Dat is dus zeer breed. Een paar voorbeelden:

* Het uitgeven van een werk in boekvorm.
* Het publiceren van een foto bij een artikel in een tijdschrift.
* Het vertonen van een film in de bioscoop of op televisie.
* Het gebruiken van een rustgevend muziekje bij een yogales in de sportschool.

Geen commercieel gebruik is bijvoorbeeld

* Het herpubliceren van een tekst op een website waar geen advertenties op staan.
* Het bekijken van een film met een groep vrienden of kennissen.
* Het uitwisselen van het werk via file sharing software.

De keuze voor al dan niet toestaan van commercieel gebruik is wel zwartwit. Of alle commercieel gebruik is toegestaan, of helemaal geen. Er is geen mogelijkheid om bijvoorbeeld te zeggen “geld verdienen met advertenties op je website mag wel” of “een toegangsprijs van maximaal € 5.00 bij een vertoning is toegestaan.”

Afgeleide werken

De uitdrukking “afgeleid werk” is juridisch jargon voor een bewerking of uitbreiding van een origineel. Voorbeelden van een afgeleid werk zijn een vertaling, een muziekschikking (arrangement), een toneelbewerking, een literaire bewerking, een verfilming, een mix, een opname, een kunstreproductie, een verkorte versie of een samenvatting.

Een Creative Commons-licentie kan het maken van afgeleide werken verbieden, of juist toestaan. Als het toegestaan is, is dat soms onder de “gelijk delen” beperking. Maar in alle gevallen moet duidelijk worden aangegeven dat het een afgeleide versie is en wie de maker is van het origineel.

Het opnemen van het werk in een verzamelbundel, bloemlezing of encyclopedie is overigens geen afgeleid werk. Verzamelen of bloemlezen mag dus altijd, ook van werken waarbij afgeleide werken maken verboden is.

Gelijk delen

Wie het maken van afgeleide werken toestaat, kan dat doen onder de “gelijk delen” beperking. Die houdt in dat het afgeleide werk verplicht onder dezelfde Creative Commons-licentie moet worden uitgebracht. Op die manier komt het afgeleide werk ook weer beschikbaar voor iedereen. Het achterliggende idee is het laten groeien van de hoeveelheid beschikbare Creative Commons-werken.

Programmeurs doet dit wellicht denken aan de copyleft bepalingen uit de GPL open source licentie, waarbij de verplichting geldt om software die afgeleid is van GPL software, ook weer als open source te publiceren.

Ook de beperking van “gelijk delen” geldt alleen voor afgeleide werken. Een verzameling of bloemlezing hoeft dus niet onder een Creative Commons-licentie te worden uitgebracht als op één van de delen de beperking “gelijk delen” van toepassing is.

Wettelijke uitzonderingen blijven gelden

De auteurswet bepaalt dat citeren geen inbreuk is op het auteursrecht. Ook uit een Creative Commons-werk mag je dus gewoon citeren, ongeacht de Creative Commons-licentie op het werk. Natuurlijk moet je je dan wel houden aan de eisen voor een geldig citaat: bronvermelding en niet meer dan nodig voor het doel van het citaat.

Ook andere uitzonderingen op het auteursrecht blijven gewoon geldig. kopie voor eigen oefening, studie of gebruik mag je dus altijd maken bijvoorbeeld. Zo’n kopie is dan niet onderworpen aan de licentie, mits hij maar uitsluitend voor eigen gebruik wordt ingezet. Wie zo’n kopie verspreidt, zit alsnog aan de licentie vast.

Toepassen van Creative Commons licentie

Een werk onder een Creative Commons licentie publiceren is heel eenvoudig. Kies de gewenste licentie uit de lijst op de CC site, of gebruik de licentie-kiezer om de meest passende licentie te vinden. Plaats vervolgens op of bij het werk een tekst als “Sommige rechten voorbehouden” of “Dit werk is beschikbaar onder een Creative-Commons licentie”, en link deze tekst naar de betreffende licentie. Vermeld jezelf ook als auteur. Dat is alles! Er is geen copyright-teken of moeilijke juridische frase nodig.

De Creative Commons-site biedt naast de juridisch bindende versie van de licentie ook een “voor mensen leesbare” tekst. De meeste mensen linken naar deze tekst, zodat een gebruiker in één oogopslag kan zien waar hij aan toe is. In een geval van twijfel kan er een advocaat of bedrijfsjurist bijgehaald worden die dan door kan klikken naar de volledige versie.

Andere afspraken

Wie een werk onder een Creative Commons-licentie aanbiedt, mag later nog best andere afspraken maken met mensen die (om wat voor reden dan ook) moeite hebben met de Creative Commons-licentiebepalingen. Een fotograaf kan bijvoorbeeld zijn foto’s publiceren met de beperking dat commercieel gebruik niet toegestaan is, en een betaalde licentie onderhandelen met een commercieel bureau.

Handhaving

De maker van een werk is zelf verantwoordelijk voor controle op de naleving en het desnoods voor de rechter slepen van mensen die de licentie te buiten gaan. De organisatie Creative Commons stelt de licentieteksten beschikbaar, maar houdt zich niet bezig met handhaving.

Creative Commons-licenties zijn weliswaar relatief nieuw, maar er is geen reden om bang te zijn dat Creative Commons-licenties niet rechtsgeldig zijn. Je kunt als licentiegever en -nemer zo ongeveer alles afspreken wat je wilt dat er gebeurt met het werk, en wat daar tegenover moet staan. Er is juridisch niets bijzonders aan Creative Commons-licenties.

In de enige Nederlandse rechtszaak over een Creative Commons-werk [Wel de hele zaak lezen; onderaan word het duidelijk] had de rechter geen enkele twijfel over de bindendheid van de licentie. Dit betrof een viertal foto’s van Adam Curry op Flickr. Bij de foto’s stond “This photo is public” en een verwijzing naar een Creative Commons-licentie die commercieel gebruik verbood. Hooguit, zo oordeelde de rechter, zou je op het verkeerde been gezet kunnen worden door die tekst “This photo is public”, maar je hoort bij twijfel navraag te doen bij de maker. En bovendien had je met een simpel aanklikken van de tekst “sommige rechten voorbehouden” meteen kunnen zien wat wel en niet mocht.

Welke licentie moet ik nu kiezen?

Door een Creative Commons-licentie te gebruiken, nodig je anderen uit je werk te publiceren en te verspreiden. De keuze voor de best passende Creative Commons-licentie hangt af van twee vragen: mogen anderen het werk wijzigen, en wil je commercieel hergebruik toestaan?

Met name die laatste vraag is een lastige. Wie zijn werk gratis op Internet zet, is in eerste instantie niet snel geneigd commercieel hergebruik toe te staan. Maar bekijk het eens van deze kant: ga je ook werkelijk een bedrijf aanklagen als het je werk in boekvorm uitgeeft, of je foto in de krant zet? Als het antwoord nee is, dan kun je je afvragen wat zo’n verbod voor praktische waarde heeft.

Het betekent wel dat je als auteur op zoek moet naar een andere manier om geld te verdienen met je werk. Maar is dat niet juist uitdaging die Internet biedt aan creatievelingen?

Dit artikel is gepubliceerd onder een CC BY-SA licentie:

creatiefcommons-ad-04-2008-cc-at-reekje